Steenmarter

Ooit was de Steenmarter een erg zeldzaam dier. Ze werden massaal vervolgd en waren ook vrij kieskeurig in de keuze voor hun leefgebied. Die situatie is recent veranderd door de opkomst van een nieuw 'type' steenmarter, dat zich helemaal heeft aangepast aan de menselijke omgeving.

Het gevolg is dat de Steenmarter geleidelijk aan West-Europa terug veroverd heeft als leefgebied. Ze leven nu niet enkel op het platteland in verlaten schuurtjes, maar ook in woonwijken en zelfs het centrum van steden. Daar eten ze grote hoeveelheden ratten en muizen.

Toch is het niet enkel positief nieuws. Steenmarters kunnen voor geluidsoverlast zorgen en durven daken, isolatie of auto-onderdelen beschadigen. Soms belagen ze zelfs je kippen of kleine huisdieren als cavia’s en konijnen. Gelukkig bestaan er maatregelen die samenleven met Steenmarters aangenamer maken.
Ook is er de mogelijkheid om een schadevergoeding te krijgen, maar daarvoor moet je één van de verplichte stappen ondernemen. De andere (vrijblijvende) ingrepen helpen de dieren weghouden. 

De Steenmarter is een speels dier, dat erg nieuwsgierig is en alle openingen verkent op zoek naar voedsel of nestgelegenheid. Op zolders klimmen ze achter de isolatie, waardoor deze beschadigd geraakt, spelen lawaaierig op de houten vloer van de vliering of kruipen tussen dak en onderdak. De latrines veroorzaken geuroverlast. In wagens kruipen ze in het motorcompartiment waar ze, om onduidelijke redenen, op rubber, plastic en isolatie kauwen.
Dat de dieren agressief zijn of ziektes overbrengen is niet aangetoond, ze mijden mensen zoveel ze kunnen.

 

Ecologie van de Steenmarter

 

Steenmarters in huis

Steenmarters zoeken droge besloten plekjes om overdag te slapen en zich voort te planten. In Zuid-Europa is dat in rotsspleten en holle bomen, in ons klimaat zijn dat dikwijls gebouwen. Zowel verlaten schuurtjes als modernere huizen komen in aanmerking. Een Steenmarter die gewoon een tukje komt doen, valt dikwijls niet eens op, maar een vrouwtje met een aantal opgroeiende jongen kan een huiseigenaar tot wanhoop drijven.
De problemen voor een huiseigenaar zijn onder te verdelen in drie categorieën:
1. lawaaihinder
2. geurhinder
3. schade

De grootste schade treedt op als het (deel van het) huis verlaten is of weinig bezocht. De rust is ideaal voor de marter en de problemen worden door de eigenaar niet snel genoeg gedetecteerd waardoor de schade uit de hand kan lopen.

Lawaaihinder

 Een Steenmarter weegt zo'n anderhalve kilo, maar als hij rondhuppelt op een zolder lijkt het wel of er een inbreker rondloopt. Een familie opgroeiende jongen speelt ook, ze duikelen over elkaar, maken veel gestommel en sprinten heen en weer. Als ze jong zijn komen daar piepgeluiden bij maar als ze anderhalve maand oud zijn ook gekrijs. Kortom, met een familie marters boven de slaapkamer komt er van nachtrust niet veel meer in huis. In andere gevallen zit de familie in een schuurtje of houtstapel, en zijn mensen gerustgesteld als ze horen waar het lawaai vandaan komt.

Geurhinder

 Steenmarters nemen prooien mee voor hun jongen, die worden niet steeds (volledig) opgegeten en dat kan voor geurhinder zorgen. Daarnaast produceren ze ook uitwerpselen die soms heel gelocaliseerd worden gedeponeerd in een latrine, maar ook verspreid. Een marter heeft latrines in zijn territorium, maar ook vlakbij zijn slaaplaats, en dat kan een zolder zijn. Over het algemeen veroorzaakt zo'n latrine iets minder geurlast dan de prooien, maar na verloop van tijd kan ook deze gaan ruiken.

Schade

 In zeldzame gevallen kan een Steenmarter flinke schade toebrengen aan bijvoorbeeld dakisolatie, onderdak, isolatie van verwarmingsbuizen en electriciteitskabels etc... Dakisolatie wordt meestal beschadigd doordat de marter probeert op de steenwol te lopen en er hier en daar door zakt. De nieuswgierige dieren knabbelen ook aan vanalles wat zacht is. Dat kan gezien worden als speels gedrag, maar het zorgt voor schade aan bekabeling.
Door de latrines kan schade ontstaan aan vloer, of voorwerpen waar de latrine op is gelegd. Ook de urine veroorzaakt schade.
Zeldzaam maar heel vervelend is het graven in zachte dakbedekkingen zoals rieten daken en groendaken.

Waarom is marters bestrijden geen optie?

Preventie van (verdere) schade aan huis

We hebben in de voorbeelden gezien welk type schade kan aangericht worden, en ook al hoe dit is aangepakt. We zetten hier de maatregelen nog even op een rij. Besef wel dat het ontoegankelijk maken van een opening in het voortplantingseizoen ertoe kan leiden dat een nest jonge marters sterft en overlast veroorzaakt. Wanneer dit een risico is, neem dan de maatregel tussen augustus en januari.

En nogmaals, noch geuren noch geluid zijn maatregelen die enige garantie bieden.

Opening afsluiten

Nadat vastgesteld is dat een steenmarter het huis bewoont, moet zo snel mogelijk de toegang worden afgesloten. Dat kan soms heel makkelijk en soms is het bijna onmogelijk.

1. een of enkele openingen in een verder goed afgesloten huis.
Soms is er slechts één opening, een enkele losliggende pan, een ontbrekende steen in een muur of net onder een nok, een plank die net te kort is. Deze opening maak je dicht met 'nertsengaas', stevige metalen gaas met openingen van ongeveer 2x2 cm. Gewoon kippengaas of polyurethaanschuim is geen duurzame oplossing.
Als je niet direct weet waar de marter binnen- of buitenkomt, is een mogelijke oplossing een aantal mensen buiten laten kijken, terwijl iemand binnen de marter buitenjaagt (de ruimte betreden met veel lawaai, kloppen,...).
Om te weten of een marter de opening gebruikt, kan een takje in het gat duidelijkheid brengen. Is het er na een nacht uitgeduwd, dan weet je zeker dat de marter het gebruikt. Maak de opening enkel dicht als de marter buiten is, dus 's nachts of na verjagen.

2. Veel openingen (oud dak, losse pannen). Hier is de oplossing minder simpel. Ultrasoontoestellen en martersprays helpen niet of slechts tijdelijk. Soms is het een oplossing om ervoor te zorgen dat de marter het dak niet kan bereiken (weghalen klimplant, schutting,...) omdat ze niet graag langs een hoge muur naar omhoog en beneden klimmen. Indien dat allemaal niet werkt, is advies van een dakwerker nodig.
Als de openingen kunnen afgesloten worden, sluit ze dan af op één na. Die ene mag enkel afgesloten worden als er geen marters meer in huis zijn.

Gat onbereikbaar maken

Soms kan het gat enkel bereikt worden door klimhulpmiddelen als een struik, schutting, regenpijp met veel beugels, klimplant, diepe voegen etc... Het is aan een expert om te bepalen waar de oorzaak ligt, maar een boom snoeien, klilmplant weghalen, een muur bijvoegen, kan geen kwaad. Soms wordt een plastic plaat onder of rond het gat aangebracht (1 meter breed), zodat de marter nog wel uit het gat kan springen, maar en niet meer in kan. Ook een kraag of manchet rond een regenpijp of boom (op minstens 1,5m hoogte) of een plastic plaat loodrecht op een muur kunnen helpen. Maak die breed genoeg en 45° naar beneden gericht, marters zijn acrobaten.

Het wordt moeilijker als een aanbouw wordt gebruikt om te klimmen als een afdak, pergola, garage etc...

Hoogspanningsdraad

Als er veel openingen zijn of het betreft een rieten dak, is het mogelijk om met hoogspanningsdraad de marters weg te houden.

Nertsendraad/gaas op groendak

Heel zelden wordt gegraven in een groendak. De eenvoudigste oplossing is een stevige gaas aanbrengen op het substraat, kippengaas kan, maar is mogelijk te licht van structuur. Zekerder is martergaas (nertsendraad), maar dat is duurder.

Contact

Milieu & Natuur Alfred Verweeplein 1 8300 Knokke-Heist

Openingsuren

050630197 050630159  milieu@knokke-heist.be