Product in de kijker: alcohol

Wat is het?

Alcohol ontstaat door gisting van natuurlijke suikers die in granen en fruit zitten. De gistcellen zetten glucose om in alcohol.
De alcohol die geschikt is voor consumptie wordt ethylalcohol (ethanol) genoemd. In pure vorm is het een reuk- en smaakloze vloeistof die bij het drinken een brandend gevoel geeft.
De belangrijkste soorten alcoholhoudende dranken zijn bier, wijn en gedistilleerde (sterke) dranken.
De concentratie alcohol in een drank wordt in België en Frankrijk meestal uitgedrukt in graden. Vaak zie je ook de vermelding vol%. Dit betekent 'volume procent' en geeft het aantal milliliter pure alcohol per 100 milliliter drank weer.

Manieren van gebruik:

Alcohol wordt meestal gedronken, maar het wordt ook in voedsel (bijvoorbeeld in sommige sauzen, pralines, gebak) verwerkt.

Waarom wordt ALCOHOL gebruikt?

Alcohol heeft niet altijd en bij iedereen exact hetzelfde effect. Je persoonlijkheid en vooral ook de omstandigheden waarin je alcohol drinkt, bepalen mee de effecten. Of je sneller of trager dronken wordt, hangt onder meer af van je lichaamsgewicht en vetmassa, van de snelheid waarmee je drinkt, van het feit of je drinkt op een volle of een lege maag en ook van hoe gestresseerd of vermoeid je bent op het moment dat je alcohol drinkt. Over het algemeen worden vrouwen sneller dronken dan mannen.
Alcohol heeft een verdovend effect op de hersenen.

Het verdooft in eerste instantie de delen van de hersenen die ons gedrag en onze emoties controleren. Zo komt het dat je je door een kleine hoeveelheid alcohol toch gestimuleerd of ontremd kan voelen. Je kan dan stoutmoediger, actiever of zelfs agressief worden, maar ook zorgeloos, rustig, kalm, slaperig, ontspannen, onverschillig, ...
Als je meer drinkt, vermindert je reactievermogen. Je hoort en ziet minder scherp, maar je zelfvertrouwen neemt misleidend toe. Daardoor ga je soms meer risico’s nemen, bijvoorbeeld in het verkeer. Je wordt soms luidruchtig en krijgt nog moeilijk je gedachten op een rijtje.
Nog meer alcohol bemoeilijkt de controle over je bewegingen en vermindert je coördinatievermogen. Lopen wordt wankelen, praten wordt lallen. Vaak kan je je later helemaal niet meer herinneren wat je allemaal gezegd of gedaan hebt.
Indien je blijft doordrinken, worden ook de diepere structuren van de hersenen verdoofd. Daar ligt het stuurcentrum van de automatische spierbewegingen (bijvoorbeeld hart en longen). Verdoving van dit stuurcentrum kan leiden tot coma en eventueel tot hart- en ademhalingsstilstand of kan zelfs de dood tot gevolg hebben.

Risico's van ALCOHOL-gebruik:

  • Op korte termijn:

 

Als je alcohol gedronken hebt, kan je de dag erna last hebben van een ‘kater’: je voelt je moe en misselijk en hebt dorst. De vermoeidheid ontstaat omdat je onder invloed van alcohol langer doorfeest dan je eigenlijk kan. De misselijkheid en de hoofdpijn worden veroorzaakt door de scheikundige bijproducten die in de alcoholhoudende drank aanwezig zijn (in wijn bijvoorbeeld zijn er een zeshonderdtal scheikundige producten op te sporen) en door de negatieve effecten van afbraakproducten van de alcohol zelf. Bovendien zorgt alcohol ervoor dat er via de urine meer vocht wordt afgescheiden dan dat er via de drank wordt opgenomen. Daardoor geraak je uitgedroogd en krijg je dorst.

Alcohol verhoogt misschien wel de zin om te vrijen, maar het vermindert veelal de seksuele prestaties en kan op de duur potentieproblemen veroorzaken.

Wie in één keer te veel drinkt, kan een 'black-out' hebben. Hoewel je in dronken toestand nog bij bewustzijn was, kan je je achteraf niet meer herinneren wat je allemaal gedaan hebt.

Wie dronken is kan nog moeilijk risico's inschatten. Iedereen kent de gevaren van alcoholgebruik in het verkeer en de mogelijke gevolgen daarvan. Ook op het werk en tijdens de vrije tijd kan het aanleiding geven tot ongevallen, verkeerde beslissingen, ...

Alcohol kan roekeloosheid en agressie uitlokken en leiden tot waaghalzerij, vechtpartijen, maar ook tot opdringerigheid of ongewenste seksuele intimiteiten.

 

  • Op lange termijn:

 

Alcoholmisbruik kan op lange termijn het ganse lichaam aantasten. Het best gekend is de beschadiging van de lever (ontsteking, vetopstapeling, cirrose), de pancreas en de hersenen. Onderzoek toont aan dat er een verband is tussen alcoholgebruik en diverse vormen van kanker (mond, keel, slokdarm, lever, dikke darm, borst).

Alcohol wordt soms als 'slaapmutsje' gebruikt, maar is eigenlijk een slecht en riskant slaapmiddel. Het inslaapeffect dat je misschien in het begin ervaart, verdwijnt of vermindert bij regelmatig drinken, zodat je geneigd bent om meer te drinken (met kans op afhankelijkheid). Bij overmatig drinken slaap je slecht, vaak onrustig, minder lang en zeker niet verkwikkend.

Wie teveel alcohol drinkt, kan op termijn last krijgen van overgewicht. Het lichaam heeft immers de neiging eerst de alcohol te verbranden en komt niet meer toe aan de vetverbranding, waardoor vetopstapeling ontstaat en je gaat verdikken.
Anderzijds bevatten de meeste alcoholhoudende dranken, in vergelijking met gewone voeding, erg weinig voedzame stoffen zoals eiwitten en vitaminen. Op die manier ontstaan tekorten en kan wie te veel drinkt op de duur vermageren, ondervoed en verzwakt raken.

Wie lang alcohol misbruikt, krijgt ook last van geheugenstoornissen, soms gelijkend op vroegtijdige dementie.

Alcoholgebruik zorgt ervoor dat je je gedrag en emoties minder in de hand hebt. Op lange termijn kunnen echte karakterveranderingen ontstaan.

Afhankelijkheid:

Bij alcoholmisbruik ontstaan zowel lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid als tolerantie (dit laatste wil zeggen dat je steeds meer alcohol nodig hebt om hetzelfde effect te voelen).
Wanneer je gewoon bent veel alcohol te drinken kan er een lichamelijke afhankelijkheid ontstaan, waardoor plots stoppen of sterk verminderen gepaard kan gaan met ontwenningsverschijnselen zoals beven, zweten, zenuwachtigheid, onrust, angst, braken en slapeloosheid. Soms kunnen levensgevaarlijke situaties ontstaan: een aanval van epilepsie of een delirium tremens (dagenlang onrustige slaap of slapeloosheid, angstaanvallen, beven, hallucinaties, transpireren, koortsaanvallen, versnelde hartslag, soms zelfs een coma).

Wetgeving:

De Belgische wet controleert het schenken van sterke dranken in drankgelegenheden (met vergunningen). Ook de productie van alcoholhoudende dranken wordt gereglementeerd, voornamelijk omwille van kwaliteitsnormen en om economische redenen (taksen).

Daarnaast is er de beteugeling van dronkenschap. Er bestaan straffen voor het zich in staat van dronkenschap op een openbare plaats bevinden, het schenken van alcoholische dranken aan een persoon die kennelijk al dronken is en het doen drinken van een persoon die kennelijk dronken is.

Op 31 december 2009 werd in het Belgisch Staatsblad de wetswijziging gepubliceerd over de leeftijdsgrenzen voor het verkopen en schenken van alcohol aan jongeren.
Het is verboden om alcohol te verkopen, te schenken of aan te bieden aan min-zestienjarigen. Met alcohol bedoelt men alle alcoholhoudende dranken van meer dan 0.5% vol., onder andere bier, wijn,...
Sterke drank mag men niet verkopen, schenken of aanbieden aan min-achttienjarigen. Vermits alcopops sterke drank bevatten, mogen ze evenmin worden verkocht of gratis uitgedeeld aan minderjarigen.
Verkoop van eender welke soort alcoholische drank in automaten is verboden omdat er geen toezicht kan gehouden worden op de leeftijd van diegene die de alcohol aankoopt.
Van elke persoon die alcohol/sterke drank wil kopen mag gevraagd worden zijn leeftijd aan te tonen.

Het alcoholverbruik in het wegverkeer is eveneens gereglementeerd. Met de wagen rijden (maar evengoed met de fiets) wanneer je 0,5 promille of meer alcohol in het bloed hebt, is strafbaar. Vanaf 0,8 promille in het bloed worden de straffen nog zwaarder.