Binnenduinen van Knokke: gebiedsvisie en beheerplan

Samenvatting

Het GRUP Zwinpolders werd in 2015 definitief vastgesteld. In aanloop ervan werd in opdracht van de minister bevoegd voor RO en de minister bevoegd voor leefmileu, door het Agentschap voor Natuur en Bos een plan van aanpak voor het behoud en de versterking van de natuurwaarden in de Binnenduinen van Knokke opgemaakt. De opmaak van deze gebiedsvisie en dit beheerplan kadert in de uitvoering van het plan van aanpak en vertaalt het Vlaamse en Europese beleid (Natura 2000/ Realisatie Instandhoudingsoelstellingen) voor de Binnenduinen in een concrete visie en bijhorende maatregelen zodat iedereen een duidelijk beeld krijgt van het nagestreefde toekomstbeeld van de Binnenduinen van Knokke. Met het beheerplan wordt een afwisselend landschap nagestreefd van bos, graslanden, poelen en  vochtige valleien waarbij zowel de biodiversiteit als de beleving zal toenemen.

Dit plan lag in openbaar onderzoek van 11 september 2017 tot 14 oktober 2017 en lag in deze periode ook ter inzage van het publiek. Op dinsdag 26 september om 18 uur was er een infowandeling in het gebied.

Logo-Agentschap-Natuur-Bos.jpgLogo-Vlaanderen-Natuur.jpg

Situering

Het plangebied (Binnenduinen-Knokke-Plangebied-percelen.pdf) is gelegen op het grondgebied van de gemeente Knokke-Heist en heeft een totale oppervlakte van ruim 163 hectare. Het beheerplan geldt anno 2017 voor ongeveer 25 hectare. Aansluitend bij de goedkeuring van het beheerplan krijgen deze 25 hectare het statuut van natuurreservaat. De gebiedsvisie geldt ook als beheerplan voor nieuwe percelen die in het plangebied aangekocht worden of in beheer komen van het Agentschap voor Natuur en Bos.

 

Natuurdoelen

Het plangebied is bestemd als natuurgebied en natuurverwevingsgebied door het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Zwinpolders van 2015. Het is ook onderdeel van het Natura 2000 netwerk – het Europees netwerk van beschermde natuurgebieden - en is belangrijk voor de realisatie van de Europese natuurdoelen in Vlaanderen. Het rapport vertaalt het Europese en Vlaamse beleid en de groene bestemming naar de praktijk en beschrijft de concrete visie en vooropgestelde beheermaatregelen. Op die manier geeft het een duidelijk zicht op het gewenste toekomstbeeld. Het rapport geldt voor een periode van 24 jaar (2017-2041) en is opgemaakt conform de bepalingen van het natuurdecreet en besluit van de Vlaamse Regering van 14 juli 2017 betreffende de natuurbeheerplannen en de erkenning van natuurreservaten.

 

Beheermaatregelen

De beheermaatregelen omvatten hoofdzakelijk graafwerken, aanleg van poelen, kapwerken, aanplantingen, exotenbestrijding, plaatsing van weide-afsluitingen en maaibeheer. Er wordt een afwisselend landschap nagestreefd van bos, graslanden, poelen en  vochtige valleien. Extra maatregelen worden genomen voor soorten zoals de Europees beschermde boomkikker, rugstreeppad, kamsalamander, nauwe korfslak, kleine zilverreiger, boomleeuwerik, kwak, wespendief, lepelaar en ooievaar. Er is ook aandacht voor de bezoeker en het historisch erfgoed. Zo wordt er maximaal ingezet op het behoud en de versterking van oude houtwallen. Het rapport omvat ook een openstellingsplan. Zo wordt er een bijkomende doorsteek voor ruiters voorgesteld, zijn er twee speelzones voorzien in het Blinkaartbos en wordt er een vrij toegankelijke zone aangeduid aan de Oosthoek. In het Domein De Landsheer zullen geleide wandelingen kunnen plaatsvinden.

 

Goedkeuring

De gebiedsvisie en het beheerplan werd goedgekeurd op 11/04/2018.

 

Uitvoering

De werken in de Hazegrasduinen en de Oosthoek in Knokke-Heist zijn gestart op dinsdag 4 september 2018.

Om de waardevolle duingraslanden en mosduinen in de Hazegrasduinen te herstellen wordt een dennenaanplant van 4,8 hectare gekapt. Die dennen werden aangeplant eind jaren ’60.

Het bos wordt dus niet gekapt omdat het invasieve exoten zouden zijn, maar om het prioritaire habitat 2130 'grijs duin' te herstellen. Binnen de 4,8 ha blijven nog enkele eiken en restanten van historische houtkanten (oa. grote Meidoorns) behouden. Door deze werken worden niet alleen de reliëfrijke duingraslanden en mosduinen hersteld, maar worden geïsoleerde duingraslanden verbonden met elkaar. Zo ontstaat een aaneengesloten duingrasland, dat rijk is aan zeldzame planten en dieren. Daarnaast gebeuren hier ook heel wat andere beheeringrepen in de Hazegrasduinen en Oosthoek: graafwerken, struweelaanplant, bosaanplant, ... om de natuur te herstellen (www.knokke-heist.be/nieuws/vanaf-september-herstel-van-europese-topnatuur-in-de-hazegrasduinen-en-de-oosthoek).

Gezien de ontbossing kadert binnen zowel het beheerplan als de instandhoudingsdoelstellingen is het verbod tot ontbossen niet van toepassing en is er ook geen omgevingsvergunning nodig (art. 47 Bosdecreet). Een ontheffing van MER is wel wettelijk verplicht en werd daarom ook aangevraagd en verkregen. Hoewel een boscompensatie dus wettelijk gezien niet vereist is, wordt deze echter wel uitgevoerd gezien de voorbeeldfunctie van de Vlaamse Overheid. Ter vervanging van  deze dennenaanplant planten we met het Agentschap voor Natuur en Bos, bos aan in het Drongengoed (Knesselare-Maldegem) en in de Vagevuurbossen (Beernem-Wingene) om waardevolle boskernen te versterken. Zo blijft de bosbalans in evenwicht. Een dennenaanplant met weinig ecologische waarde verdwijnt hier dus voor het herstel van duingraslanden, maar ecologische waardevolle bossen worden tegelijk versterkt op andere plaatsen.

De huidige werken realiseren het goedgekeurde beheerplan voor de Binnenduinen van Knokke waarin staat hoe en waar we welke natuur willen herstellen en ontwikkelen in de Binnenduinen.

Het gebied van de Binnenduinen werd door het gewestelijk ruimtelijk uitvoeringsplan Zwinpolders van 2015 bestemd als natuurgebied en natuurverwevingsgebied. Het is ook onderdeel van het Natura 2000-netwerk. In aanloop van het GRUP werd in opdracht van de minister bevoegd voor ruimtelijke ordening en de minister bevoegd voor leefmilieu door het ANB een plan van aanpak voor de Binnenduinen opgemaakt. Hierdoor kreeg ANB opdracht om een gebiedsvisie en beheerplan op te maken en onderhandelingen te voeren met de (grootste) grondeigenaars van het gebied in functie van een duurzame realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen.

De bestemming en beschermingsstatuten van de Binnenduinen werden aldus geconcretiseerd via de opmaak van een gebiedsvisie en beheerplan voor de Binnenduinen. De gebiedsvisie en het beheerplan van de Binnenduinen van Knokke lag in openbaar onderzoek van 11/09/2017 tot en met 14/10/2017. Dit werd gekoppeld aan een infowandeling.  Op 11 april 2018 werd het rapport goedgekeurd door de Minister van Omgeving, Natuur en Landbouw na het doorlopen van het openbaar onderzoek en de wettelijke adviesprocedures. Met de gebiedsvisie en het beheerplan wordt een afwisselend landschap nagestreefd van bos, duingraslanden, poelen en vochtige duinvalleien, waarbij zowel de biodiversiteit als de belevingswaarde in het gebied zal toenemen.

Het volledige (goedgekeurde) beheerplan en de beheervisie van de Binnenduinen Knokke kan terug gevonden worden op volgende websites:

 

De werken zijn dus:

  • Uitvoering van het plan van aanpak voor het behoud en de versterking van de natuurwaarden in de Binnenduinen van Knokke. Dit werd in 2013 opgemaakt in aanloop van het GRUP Zwinpolders in opdracht van de Vlaamse Regering.
  • Uitvoering van de bepalingen van de erfpachtovereenkomst van 2014 (verplichting tot opmaak van een beheerplan gekaderd in een gebiedsvisie en uitvoering van de beheermaatregelen) met de Landbouwvennootschap De Landsheer voor het beheer van hun eigendom met een oppervlakte van  13 ha 98 a 60 ca.
  • Uitvoering van de instandhoudingsdoelstellingen voor de speciale be­schermingszones BE2500001 Duingebieden inclusief IJzermonding en Zwin, BE2500121 Westkust en BE2501033 Het Zwin, waaronder habitats die tegen 2020 in een gunstige staat moeten zijn.
  • Eerste stap voor de uitvoering van de prioritaire maatregelen G.1.a, G.1.c, G.1.d, G.2.a en G.2.b van het Prioritised Action Framework (PAF) 2014-2020 en de actietabel van het managementplan voor het SBZ Duingebieden inclusief Ijzermonding en Zwin

 

Het Agentschap voor Natuur en Bos doet dus ook pogingen om werk te kunnen maken van de omvorming van de magere zandakkers waar naar wordt verwezen in de vraag. De gebiedsvisie  is  uitgewerkt voor het totale  gebied van 163 ha, dat echter anno 2018 grotendeels in privéhanden is. Maar intussen is al het voorbereidend onderzoek gebeurd en zijn de noodzakelijke maatregelen voor deze percelen zijn beschreven in de gebiedsvisie.  ANB voert om die reden ook al enkele jaren onderhandelingen met de grootste eigenaars van het gebied zodat hier de wettelijke bestemmingen en instandhoudingsdoelstellingen zouden kunnen worden gerealiseerd. Bij een volledige uitvoering van de gebiedsvisie zou er aldus 9 ha bos, 11 ha duinvallei, bijna 8 ha kamgrasland (RBB) en circa 60 ha leefgebied voor habitat en vogelrichtlijnsoorten bijkomen in de Binnenduinen van Knokke. Daarnaast zou er bijna 30 ha  bestaand duingrasland en 56 ha duinbos worden hersteld en duurzaam worden beheerd.

 

Meer informatie

 

 

Binnenduinen-Knokke-Toekomstbeeld